Kerk en Vrede en Argentinië ten tijde van het Vidéla-regiem

Met het oog op de affaire Zorreguieta hebben we eens wat oude nummers van Militia Christi / Kerk en Vrede uit de jaren 1976-1984 doorgespit op zoek naar ‘Argentinië’. Het algemene beeld is dat Kerk en Vrede (en dan met name het Fonds Latijns Amerika) in die jaren erg veel werk maakte van de contacten met Adolfo Perez Esquivel die vanaf 1974 coördinator was van het Latijns-Amerikaanse SERPAJ-netwerk dat, evenals Kerk en Vrede, verbonden is met IFOR. Adolfo Perez Esquivel is Argentijn, heeft een tijd vastgezeten onder het Vidéla-regiem en ontving in 1980, op voordracht van Mairead Maguire (de ‘andere’ nog levende IFOR Nobelprijswinnares), de Nobelprijs voor de Vrede.

Het mei-nummer van 1976 verslaat het (bliksem)bezoek dat Adolfo Perez Esquivel op uitnodiging van het FLA op 4 en 5 mei aan Nederland bracht. In twee-en-een-halve pagina wordt ingegaan op de onderdrukking in Latijns-Amerika, het geweldloos verzet, de rol van kerken en de betrokkenheid van het Westen. De titel van het artikel luidt: “Beursnotering Indikatie voor Onderdrukking”; met als ondertitel: ‘geweldloos verzet het enige middel om spiraal van geweld te doorbreken’. Kerk en Vrede heeft in die tijd ook een, door Joke Schravesande–Oranje geschreven, brochure uitgebracht: “Geen wapens voor bevrijding”. FLA regelde interviews met De Volkskrant, NRC en Hervormd Nederland. Esquivel zette FLA op het spoor om de gangen van de Nederlandse multinationals m.b.t. Latijns-Amerika na te gaan.

Precies een jaar later staat in Militia Christi een bericht dat Adolfo Perez Esquivel op 5 april dat jaar door de Argentijnse politie in Buenos Aires is opgepakt. Het FLA doet een dringend beroep op de leden van Kerk en Vrede brieven te schrijven aan de Argentijnse presidient of de Argentijnse ambassadeur in Nederland. Voorbeeldbrieven (in Nederlands en Spaans) zijn in het blad afgedrukt.

Volgens het zomernummer van dat jaar is er op 3 juni een ‘stille wacht’ gehouden bij de Argentijnse ambassade in Den Haag. Daaraan namen 25 mensen deel vanuit Kerk en Vrede, IFOR, DVG en de voorlopers van Eirene en de SVAG. Een delegatie kreeg een gesprek met de ambassadeur.

In het februari-nummer van 1978 staat een, wederom uitvoerige, boekbespreking van het Kritak / De Horstink –dossier “De Militarisering van Latijns-Amerika”. Argentinië wordt met name genoemd als het gaat om de beperking van de persvrijheid.

Een half jaar later bericht Militia Christi dat Adolfo Perez Esquivel na 15 maanden gevangenschap weer thuis is. Hij is gemarteld en staat nog steeds onder huisarrest. FLA roept de leden van Kerk en Vrede op om massaal ansichtkaarten naar hem toe te sturen om langs die weg zijn isolement een beetje te doorbreken.

In oktober blijkt dat Betty Williams en Mairead Corrigan (Maguire), de Nobelprijswinnaars van 1977, Adolfo Perez Esquivel hebben voorgedragen voor de Nobelprijs voor de Vrede van dat jaar. FLA roept de leden van Kerk en Vrede wederom op om deze voordracht bij de Noorse Nobelcommissie te ondersteunen. Het adres wordt meegeleverd.

In het maart-nummer van 1980 staat een verslag van het bezoek dat Joke Schravesande eind 1979 aan Brazilië en Argentinië bracht. Het verslag gaat vooral over haar verblijf bij Adolfo Perez Esquivel in Argentinië. Ze hoort over het bezoek van Mairead Maguire eerder dat jaar aan Argentinië die in de RK kerken waar zij (als Iers katholiek) mag spreken geen doek voor de mond neemt en menig bisschop in verlegenheid bracht.

In het november-nummer van 1980 staat wederom een uitvoerig (2 pagina’s) artikel over Adolfo Perez Esquivel. De aanleiding staat in de eerste drie zinnen van het artikel: “Op maandag 13 oktober hoorden wij op het sekretariaat van Kerk en Vrede voor de radio (bij toeval eigenlijk, want hij staat bijna nooit aan): de Nobelprijs voor de vrede 1980 is toegekend aan Adolfo Perez Esquivel. Dit was werkelijk goed nieuws. Vanaf het begin heeft het Fonds Latijns Amerika als steungroep gefunktioneerd voor Servicio Paz y Justicia, werkend waar mogelijk aan een omwenteling in de schreeuwend onrechtvaardige, onvrije, mensen dodende maatschappij, welke in veel latijnsamerikaanse landen bestaat.”

Meteen na de uitreiking van de Nobelprijs in Oslo vliegt Adolfo Perez Esquivel naar Nederland waar hij op 14 december wordt ontvangen door een delegatie van FLA en IFOR. Zij brengen hem eerst voor een theevisite naar kardinaal Willebrands, waar ook Marge Klompé (Justitia et Pax), bisschop Ernst (Pax Christi), Jan Zijerveld (sectie Internationale Zaken, RvK) en pater Selman (Solidaridad) bij zijn uitgenodigd, en daarna naar het IFOR-kantoor in Alkmaar waar de volgende dag interviews en persconferenties plaatsvinden. De meest interessante vragen en antwoorden nemen drie pagina’s in beslag in de Militia Christi van januari 1981.

In mei 1983 staat in het blad Kerk en Vrede een boekbespreking van “Jezus in Poncho” dat door Kerk en Vrede en De Horstink is uitgebracht en een aantal teksten van en over Adolfo Perez Esquivel bevat.

Een maand later bespreekt Joke Schravesande het zelfonderzoek van de Argentijnse junta vlak vóór de machtsoverdracht. Zij noemt het, in navolging van Adolfo Perez Esquivel Een ‘godslastelijk rapport’. In mei was zij (weer) in Argentinië geweest en heeft daar deelgenomen aan een vasten-actie van Adolfo Perez Esquivel en medestanders.